Waarin verschillen edelstenen, mineralen, kristallen en gesteenten?

Er bestaat nogal wat verwarring over wat nu precies edelstenen, mineralen, kristallen of gesteenten zijn. De benamingen worden soms ten onrechte door elkaar gebruikt.
Wat zijn eigenlijk de overeenkomsten, en wat zijn de verschillen? Tijd voor een duidelijke uitleg.

Wat is een edelsteen?

aquamarijn gefacetteerdEen edelsteen is elke steen die door zijn kleur, glans, vorm of zeldzaamheid de moeite waard is om te verzamelen, of te gebruiken als sieraad, kunstobject of gebruiksvoorwerp.

Vroeger werd er onderscheid gemaakt tussen edelstenen en halfedelstenen. Tot de eerste groep behoorden traditioneel bijvoorbeeld aquamarijn, smaragd, robijn, saffier en diamant. Het gaat vooral om stenen met hardheid 8, 9 of 10 op de schaal van Mohs.

Zachtere stenen zoals amethist, bergkristal en tijgeroog werden vroeger halfedelstenen genoemd. Dit begrip wordt niet meer gebruikt. Tegenwoordig heten ook deze stenen edelstenen.

Wat is een mineraal?

opaal cabochonEen mineraal is een natuurlijk gevormde stof die uit één soort moleculen bestaat. Dat kan een chemisch element zijn, of een verbinding van elementen.

Een edelsteen is samengesteld uit één of meerdere mineralen.

Wat is een kristal?

rode granaatkristalEen kristal bestaat uit één mineraal met een kristallijne vorm. Dat betekent dat het mineraal een regelmatig ogend uiterlijk heeft. De moleculen of atomen zijn gerangschikt volgens een vast patroon. Dit geldt voor de meeste mineralen.

Bij een macrokristallijn kristal is de kristalvorm met het blote oog te zien. Duidelijke voorbeelden zijn bergkristal, amethist, citrien en rookkwarts.

Bij microkristallijne kristallen heb je een sterke microscoop nodig om de kristalvormen te ontdekken. Voorbeelden zijn aventurijn en rozekwarts.

Wat is een gesteente?

lapislazuli hangertjeNiet alle edelstenen zijn kristallen. Sommige edelstenen zijn gesteenten. Een gesteente bestaat uit meerdere mineralen.

Lapis lazuli, bijvoorbeeld, bestaat uit voor ruim de helft uit lazuliet, en daarnaast bevat het noseaan, hauyn, pyriet en calciet. Door de wisselende samenstelling kan het uiterlijk van de lapis lazuli uiteenlopen van diep donkerblauw tot wit met blauwe vlekken.