Amethist: kenmerken en werking

Amethist kristallenAmethist kristallen, stukje van een geodeAmethist is familie van de bergkristal. Het is een prachtig paars kristal, dat meestal wordt aangeboden als brokstuk van een geode, een holte in gesteente die aan de binnenkant is begroeid met kristallen.

De amethist dankt zijn prachtige paarse kleur voornamelijk aan sporen ijzer en titaan, en een beetje radioactiviteit. In het zonlicht vervalt de radioactiviteit en kan de amethist verbleken.
Zeer bleke amethist kan met bestraling met radium weer dieppaars worden. Helaas is dit niet kleurecht; de steen verliest na verloop van tijd zijn kleur.

Natuurlijke amethistkristallen zijn meestal tot zo’n 2,5-3 cm groot. De kleurverdeling is onregelmatig: het paars in de punt is donkerder dan in de basis. Hierdoor is amethist goed te onderscheiden van andere paarse mineralen.amethist geodeAmethist geode

Amethist wordt op veel plaatsen gevonden. De bekendste amethistmijn bevindt zich in Idar Oberstein, Duitsland. Deze mijn is tegenwoordig uitgeput.
Tegenwoordig zijn de grootste vindplaatsen in Zuid-Brazilië en Uruguay. De Zuid-Braziliaanse amethisten hebben relatief grote kristallen, de amethist uit Uruguay is zeer donker van kleur.

Soms groeit de amethist niet in een holte, maar op bolle vormen. Deze groeivorm heet amethistroos. Dit kan voorkomen binnen een geode, maar kan ook groeien op een stalagmiet of stalagtiet. Andere namen zijn aurorakwarts, anandaliet en regenboogkwarts.

Een speciale groeivorm is de scepterkwarts. Deze bestaat uit een kristal waarop later een ander kristal is gegroeid. Dit kunnen twee amethistkristallen zijn, maar ook twee andere kwartskristallen.

Een andere bijzondere vorm van amethist is de cactuskwarts, beter bekend als spiritkwarts. Dit is een kristal overwoekerd met kleinere kristallen. Mooie lavendelkleurige cactuskwarts komt uit Zuid-Afrika.

Let op: sommige amethist in de handel is geen amethist, maar een mineraal met de kleur van amethist. Voorbeelden zijn lithion-amethist of lithium-amethist (handelsnaam voor kunziet) en oriëntaalse amethist (handelsnaam voor paarse spinel, korund of saffier).

chevron-amethistChevron-amethistOndoorzichtige amethist met witte lijnen in een V-vorm wordt chevron-amethist genoemd. Het is een vergroeiing van amethist met witte kwarts. De lichte lijnen heten flèches d'amour ('liefdespijlen'). Dit type amethist wordt op Valentijnsdag aan geliefden geschonken.

Door de paarse kleur heeft de amethist een bijzonder effect. Paars ontstaat door het mengen van het vurige rood en het afstandelijke blauw; amethist is zo een compromis tussen tegenstellingen.

In de edelsteentherapie wordt amethist veel gebruikt om een ongestoorde en verkwikkende nachtrust te bewerkstelligen en hoofdpijn te bestrijden.

Het kristal bevordert harmonie en helderheid van geest, en helpt afstand te nemen. Een amethist geode (ook wel druse genoemd) in een ruimte schept harmonie in huis.

Amethist is de steen van onthechting en spiritualiteit. Bisschopsringen en andere liturgische voorwerpen bevatten vaak amethist, om de drager en gebruiker te helpen afzien van de aardse geneugten en de geest te verheffen.

 

Herkomst van de naam

De naam amethist komt van het Grieks: een samenstelling van a ('zonder') en metuein ('dronken zijn'). De oude Grieken en Romeinen dronken wijn uit amethisten bokalen, of hielden een amethist in hun mond tijdens het drinken. Ze meenden dat ze dan niet dronken konden worden.
De paarse kleur van dit kristal werd geassocieerd met de kleur van wijn en de Romeinse god van de wijn, Bacchus.

De beroemde Franse dichter Rémy Belleau (1528-1577) publiceerde een poëtische verklaring voor de naam amethist. Een nimf met de naam Amethyste was niet gediend van de handtastelijkheden van Bacchus, de god van de wijn. Zij vluchtte van hem weg. De godin Diana veranderde het meisje daarop in steen. Toen Bacchus begreep dat hij zijn zin niet kon krijgen, goot hij wijn over de steen, waarna de steen de kleur van wijn aannam, en nog steeds heeft.
Het gedicht is te vinden in Belleaus boek Les Amours et nouveaux Eschanges des Pierres precieuses (‘De liefdes en nieuwe uitwijdingen over edelstenen’) uit 1576.

amethist cactuskwartsAmethist cactuskwartsDe naam cactuskwarts verwijst naar een stekelig uiterlijk, net als de gelijknamige plant.
De handelsnaam spiritkwarts  voor cactuskwarts verwijst naar het Engelse woord spirit ( ‘geest’). Deze vorm amethist zou een geestverruimende werking hebben.

De handelsnaam aurorakwarts is ontleend aan Aurora, Romeinse godin van de dageraad, naar de violette kleur.

De handelsnaam anandaliet komt van Ānanda, neef en belangrijke leerlingen van Buddha. Deze Indiase naam betekent 'hij die vreugde geeft'. Het woorddeel -liet is ontleend aan Grieks lithos (‘steen').

Amethist met de handelsnaam regenboogkwarts vertoont niet de kleuren van de regenboog, maar zou geluk brengen.

De scepterkwarts dankt zijn naam aan de gelijkenis met de scepter, de staf van een koning, teken van zijn hoge rang. Het woord scepter komt van Grieks skeptron ('staf').

In de naam chevron-amethist verwijst het woord chevron naar de V-vormen van de witte lijnen op de steen. Naar Frans chevron (‘v-vormige versiering om rang aan te geven’).

 

Amethist door de eeuwen heen

Amethist kent een lange geschiedenis. Al eeuwen is het een geliefkoosde sier- en heelsteen.

Het kristal werd gevonden in de piramides van het oude Egypte (circa 3300-330 v.Chr.). Zo zijn in het graf van farao Djer (circa 3000 v.Chr.) armbanden van amethist gevonden. In de wikkels van mummies zijn veel kralen en amuletten van amethist gevonden. Amethist zou het mogelijk maken om in het hiernamaals seks te kunnen hebben.

In de antieke Griekse stad Mycene zijn in graven amethist kralen gevonden van meer dan 3500 jaar oud. Een enkele halsketting bestond uit alleen maar amethist, andere kettingen laten een bonte verscheidenheid aan kralen zien, waaronder amethist.

In de graven van Etrusken en Romeinen (circa 1100 v.Chr.-500 n.Chr.) zijn ringen met intaglio’s gevonden van amethist, met fijn gesneden portretjes of mythische figuurtjes, zoals Venus, Cupido of Pegasus.
De Romeinen waren zo dol op amethist, dat er zelfs vervalsingen van paars glas zijn gevonden, met inscripties en figuurtjes die normaal op amethist werden aangebracht.

sjamanensteenSjamanensteen uit noord-FinlandDe oude Grieken en Romeinen gebruikten de amethist als amulet om zich te beschermen tegen dronkenschap, verslaving en hoofdpijn door overmatig wijn drinken. Katers werden ook met amethist bestreden. Soms door het dragen of opleggen van de steen, soms door het innemen van verpulverde amethist.

Plinius de Oudere, een Romeinse schrijver/wetenschapper (23-79) schreef al over de helende krachten van stenen. Hij verafschuwde dronkenschap en roemde het gebruik van amethist bij het drinken van wijn. Dronkenschap zou je kunnen voorkomen door een amethist onder de tong of in de wangzak te stoppen.
Plinius waarschuwde tegen oplichters die beweerden dat amethist zou beschermen tegen het boze oog en hekserij, mits de naam van zon en maan in de steen gegraveerd stond.

De sjamanen in Finland gebruikten een zogenaamde sjamanensteen als hulp bij meditatie. Zo’n sjamanensteen is een driekleurige steen met amethist, sneeuwkwarts en rookkwarts.

In China geloofde men dat amethist een juridisch geschil in het voordeel van de drager kon laten uitvallen. Dit leidde tot een levendige handel. Het was mogelijk om een amethist voor dit doel te huren. Bij een gunstige uitspraak was de waarde van de steen bewezen en werd de huurprijs flink opgeschroefd.

Vanaf de Romeinse tijd tot diep in de Middeleeuwen was men erg bang voor vergiftiging. Bekend was dat amethist verkleurt bij contact met sommige plantaardige gifstoffen. Daarom werden kelken en bekers gesneden uit of versierd met amethist, zodat men op tijd gewaarschuwd zou worden voor vergif in het drankje.

amethist donutAmethist donutIn de 18e en 19e eeuw was paars/violet de kleur van rouw en boete. In die tijd werden veel rozenkransen van amethist gemaakt.

In de 19e eeuw geloofde men dat de kleur van de amethist door mangaan veroorzaakt werd. Ondertussen is wetenschappelijk bewezen dat mangaan geen kleurgevend element is voor de amethist.

Tijdens de Jugendstil en de Art Nouveau (begin 20ste eeuw) was amethist geliefd voor het maken van sieraden.
De beroemde Russische goudsmid Peter Carl Fabergé (1846-1920) gebruikte amethist veelvuldig in zijn beroemde sieraden en met juwelen bezette eieren.

In India worden beeldjes van Ganesha, de god met het olifantenhoofd, graag van amethist gemaakt. Hij is de god van kunst, kennis, wetenschap en wijsheid. En hij wordt aangeroepen om obstakels uit de weg te ruimen.

 

Amethist voor je gezondheid

Spiritueel

* Amethist hoort bij het voorhoofdchakra en het kruinchakra
* Amethist stimuleert de groei van je spiritualiteit en je intuïtie. Het is de steen van onthechting en wijsheid.
* Deze steen helpt je de betrekkelijkheid van alles in te zien en verlies te aanvaarden als iets wat bij het leven hoort. Dit geeft weer ruimte voor nieuwe dingen.
* Mensen die zich afvragen wat de zin van dit leven is, kunnen veel baat hebben bij het dragen van amethist, omdat deze steen je ondersteunt bij deze zoektocht.
* Tijdens meditatie helpt amethist je de stilte in jezelf te vinden.

Mentaal

amethist trommelsteentjeAmethist trommelsteentje* Amethist maakt wilskrachtig maar niet per se heel actief.
* Het helpt je zonder oordeel en met compassie te kijken naar jezelf, naar anderen en naar je omgeving.
* Amethist maakt eerlijk en rechtvaardig, een goede steen voor rechters en advocaten.
* Bij innerlijke verscheurdheid, twijfel en keuzestress helpt amethist je rustig de opties te bekijken en de beste te kiezen.
* Amethist helpt je het verschil te zien tussen wat echt belangrijk is en wat niet.

Emotioneel

* Bij rouw en verdriet helpt amethist om je verlies te verwerken en te accepteren.
* Het is dé steen van het loslaten. Negatieve gedragspatronen en gewoontes kun je verbreken door met amethist te mediteren.
* Dankzij het dragen van een amethist verminderen gevoelens van teleurstelling, wanhoop en somberheid, of verdwijnen deze gevoelens zelfs helemaal.

Fysiek

* Door zijn werking op de hypothalamus, onderdeel van de hersenen, kan amethist veel soorten hoofdpijn bestrijden (whiplash vaak niet). Leg de steen hiervoor op het voorhoofd of draag hem aan een kort kettinkje om je hals.
amethistkwartsAmethistkwarts, amethist vergroeid met witte kwarts * De amethist werkt ook op de epifyse (pijnappelklier), die dag- en nachtritme bepaalt. Bij problemen met inslapen en doorslapen, en bij nachtmerries werkt een brok amethist op het nachtkastje of onder het hoofdkussen uitstekend.
* Dankzij de werking op epifyse en hypothalamus werkt de amethist door op de andere hormoonklieren. Regelmatig een amethist dragen stimuleert vooral de alvleesklier, die niet goed werkt bij bijvoorbeeld suikerziekte (diabetes mellitus).
* Amethist vermindert zenuwachtigheid en stress. De steen helpt de concentratie te verbeteren en helpt negatieve ideeën los te laten.
* Dankzij het hoge ijzergehalte heeft de amethist een positieve werking op bloed, bloedsamenstelling, bloedsomloop, hart en vaten. Dankzij de betere doorbloeding worden huidklachten van binnenuit aangepakt. Drink regelmatig amethistwater voor een schonere huid en glanzend haar.

 

Runen bij amethist

De rune die bij de amethist hoort is de runeTh Thurs.
De Th (thurs = doorn, reus, bescherming) is een beschermer. Het is een krachtig amulet tegen negatieve invloeden en reinigt de atmosfeer in de ruimte waar deze rune of de amethist zich bevindt.

 

Sterrenbeelden

De amethist hoort bij de sterrenbeelden Waterman, Vissen, Ram en Boogschutter.

 

Fysische eigenschappen amethist

Bekijk je amethist nauwkeurig van dichtbij vanuit verschillende richtingen, dan blijkt een kristalpunt twee verschillende kleuren te hebben: blauw/blauwpaars en roodpaars. Dit verschijnsel heet dichroïsme (tweekleurigheid).

amethistroosAmethistroos, schijf van stalagtiet begroeid met amethist Amethist heeft vaak kleurzones in plaats van één egale kleur. Egaalpaarse amethist kristallen zijn  vaak een handje geholpen. Door zorgvuldig verwarmen kan de kleur regelmatiger verspreid worden, maar tijdens de verhitting kan de steen geel, bruin of groen verkleuren.
Geel tot bruin gebrande amethist wordt vaak aangeboden als citrien. De groen gebrande amethist wordt als prasioliet verkocht.

Samenstelling: SiO2 + (Fe, Al, Ti, Na, Li).
Hardheid: 7, bros
Transparantie: doorzichtig, doorschijnend, ondoorzichtig (chevron-amethist)
Breuk: schelpvormig, splinterig
Splijtbaarheid: onduidelijk
Dichtheid: 2,63 - 2,65
Kristalstelsel: trigonaal, macrokristallijn

 

Weblinks

  • Kijk voor meer informatie bij amethist op de Wikipedia.
  • Voor de fysieke kwaliteiten van amethist verwijzen veel websites door naar kwarts. Zoals de Engelstalige site Webmineral, die je vanaf Amethyst doorlinkt naar Quartz.
  • Interessante informatie over mineralogische eigenschappen en amethist zijn te vinden op de Engelstalige site Mindat.
  • Mindat biedt ook een fraaie fotogalerij van amethist.
  • In het online mineralenmuseum van de Amerikaan ohn Betts is een fraaie verzameling van amethistfoto's te bewonderen.

Wist je dat...

  • ... amethist vaak samengroeit met andere vormen van kwarts? Een samengroeiing van gele en paarse kwarts noemen we ametrien. In amethistgeodes kun je groepjes citrienkristallen vinden.
  • .. in een geode zich verschillend gekleurde laagjes kwarts kunnen afzetten? Je ziet dan afwisselende laagjes van bijvoorbeeld witte kwarts, blauwe chalcedoon, amethist en rookkwarts.
  • ... amethist allerlei insluitsels kan hebben? Gasbelletjes van kooldioxide. Vloeibare, waterige oplossingen met natrium, lithium, chloride, boraat, carbonaat of silicaat. Naaldjes of vezels van geelbruine tot zwarte goethiet. Schubjes van rode tot zwarte lepidocrociet. Kristalletjes van helderrode hematiet. Zilveren of bruinachtige naaldjes van titaandioxide.
  • ... je een amethist geode goed kan gebruiken om andere stenen energetisch te reinigen? De geode zelf hoeft niet gereinigd te worden (hooguit ontstoft).
  • ... amethist het immuunsysteem kan verbeteren? Leg hiervoor regelmatig een amethist circa 15 cm. boven de kruin.
  • ... de tarotkaart De Dood (transformatie, afscheid, einde van wat geen nut meer heeft) bij de amethist hoort? Zowel de kaart als de amethist vertellen je dat iets zijn natuurlijke einde nadert, dat de overgang naar een nieuwe situatie aanstaande is. Zonder dood is er geen verandering, geen leven, geen groei, alleen maar stilstand. Leven is meegaan met steeds wijzigende situaties.
  • ... vlooien niet houden van amethist? Gebruik een elixer of essence van amethist om vlooien af te schrikken. Je hond of kat blijft niet gegarandeerd vlovrij, maar zal wel veel minder vlooien hebben. Doe een paar druppeltjes op oortjes en wangen van je huisdier.
  • ... een ring met amethist aan de linker middelvinger de aura reinigt? Dit laat (spannings)hoofdpijn verdwijnen.